Aşil Tendon
Tendon, kasların kemiklere tutunmasını sağlayan bağlardır. Ayak bileğinin arka kısmında bulunan ve baldır kaslarının topuk kemiğine (kalkaneus) yapışmasını sağlayan sert bir fibröz doku bandıdır. Aşil tendonunun bir diğer ismi de bağlandığı yerden dolayı kalkaneal tendondur. Bacağın arka kısmında yer alan iki kas, birleşerek tek bir doku bandına bağlıdır ve baldırın alt kısmında aşil tendonunu oluşturur. Aşil tendonu sonrasında kalkaneus kemiğine bağlanır. Aşil tendonunu topukta koruyan içi sıvı dolu yastıkçıklar bulunur.
Aşil tendonu insan vücudundaki en büyük ve en güçlü tendondur. Baldırdaki kaslar kasıldığı zaman aşil tendonu topuğu çeker. Bu hareket yürüme, koşma veya zıplama sırasında parmak ucunda durmaya yardımcı olur. Aşil tendonu güçlü olmasına rağmen sınırlı kan akışı ve üzerindeki gerilimin fazla olması gibi sebeplerden dolayı yaralanmaya oldukça açık bir dokudur.
Aşil Tendonu Kopması Nedir?
Aşil tendonu kopması, travmaya bağlı olarak ya da kendiliğinden oluşabilir. Baldır kaslarını topuğa bağlayan aşil tendonu, bu sebeplerle kısmen ya da tamamen yırtılabilir. Vücutta en sık kopan tendon aşil tendonudur ve akut ya da kronik olabilir. Yaşa bağlı olarak iki yaş grubunda özellikle sık görülür. Öncelikle 30-40 yaş aralığında görülen aşil tendonu kopması, çoğunlukla erkekleri etkiler ve basketbol ya da raket sporlarına katılım sonucu oluşur. 60 yaşında da sık görülen kopmalar daha çok kadınları etkiler ve merdiven çıkma gibi günlük rutin aktivitelere bağlı olarak meydana gelir. Ancak aşil tendonu kopmasına yol açan sebep, henüz bulunmamıştır. Yine de vakaların çoğunda kastaki ani ve güçlü gerilmeler kopmaya sebep olur. Kendiliğinden oluşan kopmalar genellikle önceki tendon hastalıklarına bağlı ortaya çıkar. Aşil tendinopatisi, aralıklı aktivite, atletik eğitim planlamasında yapılan değişiklikler ve florokinolon içeren antibiyotiklerin kullanımı gibi birçok risk faktörü, aşil tendonunda kopma oluşmasına zemin hazırlar.
Aşil Tendonu Kopması Belirtileri Nelerdir?
Aşil tendonu kopması bulunan hastalarda sıklıkla akut başlangıçlı şiddetli ağrı ve çıt sesi şikayetleri mevcuttur. Vurulmuş, tekmelenmiş veya bacağının arkası kesilmiş gibi bir his oluşturan aşil tendonu kopması, hareket etmekte zorlanmaya neden olur. Bazı durumlarda hastalarda topallayarak yürüme görülür. Aşil tendonu kopması olan kişilerde koşma, merdiven çıkma veya ayak parmaklarının üzerinde durma gibi hareketlerde zorlanma oluşur. Ancak bazı sporcularda diğer kasların da harekete katılacak güçte olması nedeniyle aşil tendonu kopmasına rağmen yürümede anormallik görülmeyebilir. Kronik ve tekrarlayan baldır ya da aşil tendonunda bölgesel ağrı, ayağın geriye doğru bükülme gücünde azalma, baldırda şişme, fiziksel aktivite veya egzersiz hacminde son zamanlarda düşüş olması gibi durumlar ortaya çıkabilir.
Aşil Tendonu Kopması Nedenleri Nelerdir?
Aşil tendonunda kopmanın neden kaynaklandığı henüz net olarak bilinmemektedir. Ancak indirekt travmalar sıklıkla kopmayla ilişkilendirilmiştir. İndirekt travmalar, mekanik, vasküler (damarsal) ve doku kalitesindeki zayıflık olmak üzere üç farklı kategoride incelenir.
- Mekanik: Diz açık ve uzatılmış haldeyken ayak bileğinde ani öne doğru bükülme gibi bir hareketin yapılması sonucu zaten yük altında ve gergin olan tendonun üzerindeki yükün artırılmasına bağlı oluşabilir.
- Vasküler (Damarsal): Aşil tendonu damarsal açıdan fakir bir bölgede yer alır. Özellikle tutunduğu yerden 2 ila 6 cm arasındaki bölgede damarlar az bulunur. Bu nedenle kopmaya daha elverişlidir.
- Doku kalitesinin düşük olması: Tendinit, akut yaralanmaya bağlı olarak gelişen tendonun inflamasyonudur. Tendinozis ise kronik yaralanmalara bağlı olarak tekrarlayan yırtılmaların görüldüğü dejeneratif bir süreçtir. Bu iki durum da tendonun zayıflamasına ve kolay bir şekilde kopmasına neden olur. Özellikle tekrarlayan, uygun olmayan egzersiz teknikleri sonucunda ortaya çıkan mikro travmalar sonucu bu durum meydana gelir.
Aşil Tendonu Kopması Tanısı Nasıl Konulur?
Aşil tendonu kopması tanısı konulması için öncelikle kişiye doktorlar tarafından hastalık ile ilgili çeşitli sorular sorulur. Ardından yapılan muayenede çeşitli teknikler kullanılır. Aşil tendonu kopmalarında Thompson testi olarak kullanılan baldır sıkma testi, tanıda önemlidir. Bu test, hasta yüzükoyun yatarken baldırın elle sıkılması ve ayağın arkaya doğru bükülmesinin gözlenmesi ile yapılır. Bu hareketin yapılmasını sağlayan aşil tendonunun kopması durumunda yapılan test ile ayakta arkaya doğru bükülme görülmez. Hastaların yürümesinde ve ayağı arkaya doğru bükme hareketi yapmasında herhangi bir sorun olmaması durumunda çoğu zaman aşil tendonu kopması tanısı gözden kaçabilir. Bu durumda altın standart tanı yöntemleri olan MR ya da ultrason görüntüleme yapılabilir. Tanıda kullanılan bir diğer test ise Matles testidir. Bu testte hasta yüzükoyun yatarken diz yukarı doğru 90 derece dik pozisyona getirilir. Testte iki ayak da gözlenir ve herhangi bir fark olup olmadığı incelenir. Thompson testi kadar olmasa da hassasiyeti yüksek bir testtir.
